Antygona - Sofokles

Autor: Sofokles (Król Edyp, Antygona)

Czas powstania: 442 p.n.e. (antyk)

Gatunek: dramat → tragedia

Miejsce akcji: Teby, państwo Labdakidów

Główne postaci: Antygona, Ismena, Kreon

Treść:

Dwaj bracia, Polinejkes i Eteokles, podzielili się władzą po śmierci króla Edypa. Każdy miał rządzić po roku, ale Eteokles nie chciał oddać tronu. Rozpoczęła się walka, obaj zginęli.

Rządy w państwie Labdakidów objął ich wuj, Kreon, który zakazał grzebać zwłok Polinejkesa, uważając go za zdrajcę, ale Eteoklesowi wyprawił piękny pogrzeb. Ich siostra, wbrew woli wuja i pomimo prób odwiedzenia jej od tego pomysłu drugiej siostry, Ismeny, Antygona pochowała brata z miłości do niego. Za ten czyn król skazał ją na śmierć – została zamurowana w grobowcu, gdzie popełniła samobójstwo.

Na wieść o skazaniu ukochanej, jej narzeczony Hajmon (syn Kreona i Eurydyki), popełnił samobójstwo, z żalu po synu to samo zrobiła jego matka. Kreon, choć zyskał władzę, ze względu na brak zrozumienia i twarde rządy stracił swoich najbliższych i został sam. Ciąży na nim ogromne poczucie winy – na końcu tragedii postanawił zmienić zdanie i uwolnić Antygonę, ale było już za późno.

Toposy i motywy:

• walka bratobójcza: patrz:

→ Kain i Abel/ Biblia

• rodzina (Ismena jako przeciwieństwo Antygony)
• władza i władca: patrz:

→ Herod (topos rzezi niewiniątek) / Biblia

→ Zeus/ mitologia grecka

→ Król Artur/ Legenda o Królu Arturze i Rycerzach Okrągłego Stołu

→ Makbet + Lady Makbet/ „Makbet”, William Szekspir

→ „Książę”, Niccolo Machiavelli („trzeba być lwem i lisem”) → makiawelizm

→ „Balladyna”, Juliusz Słowacki

→ „Mistrz i Małgorzata”, Michaił Bułhakow

• wybór (Antygona wybiera między prawem boskim, nakazującym grzebać zmarłych, a prawem ludzkim, które ustanowił Kreon; Kreon wybiera pomiędzy byciem dobrym królem, a władcą naginającym prawa dla rodziny): patrz:

→ „Makbet”, William Szekspir

→ „Ludzie bezdomni”, Stefan Żeromski

→ „Dżuma”, Albert Camus

Odniesienia:

• „Antygona w Nowym Jorku” - Janusz Głowacki (reinterpretacja antycznego utworu – bezdomni jako bohaterowie antyczni).